🔑 สรุปสำคัญ
- สาเหตุ: Yellow Head Virus (YHV) — Okavirus, ssRNA(+)
- อาการเด่น: หัว-เหงือกเหลือง, กินอาหารดีมากแล้วหยุดทันที, ตายใน 3–5 วัน
- อัตราตาย > 80% ภายใน 1 สัปดาห์
- ไม่มียารักษา — ต้องตรวจ PCR และป้องกัน biosecurity
🔬 สาเหตุและการแพร่กระจาย
| เชื้อก่อโรค | Yellow Head Virus (YHV) / Roniviridae, ssRNA positive-sense |
| อวัยวะเป้าหมาย | เหงือก, lymphoid organ, hemocytes |
| DOC เสี่ยง | 50–70 วัน (บางครั้งพบตั้งแต่ 30 วัน) |
| พาหะหลัก | กุ้งป่า, น้ำทะเลที่ไม่ผ่านการฆ่าเชื้อ |
| ช่องทางติดต่อ | แนวนอน (กินซากกุ้งติดเชื้อ), น้ำปนเปื้อน |
| ความรุนแรง | สูงมาก — ตายได้ > 80% ใน 5 วัน |
🩺 อาการที่พบ
- กุ้งกิน feeding tray เพิ่มขึ้นกะทันหัน 1–2 วัน แล้วหยุดทันที — สัญญาณเตือนแรก
- หัว (cephalothorax) และเหงือก เหลือง หรือสีอ่อนผิดปกติ
- เหงือกซีด บวม ลักษณะผิดปกติ
- กุ้งลอยหัว ว่ายช้า ทยอยตายขอบบ่อ
- ตายหมู่ภายใน 3–5 วัน
⚠️ สัญญาณเตือน: กุ้งกิน tray เพิ่มขึ้น 1.5–2 เท่าอย่างรวดเร็วแล้วหยุดทันที — ให้สงสัย YHD และตรวจทันที
🛡️ การป้องกัน
ตรวจ PCR น้ำก่อนเติมบ่อ — YHV อยู่ในน้ำทะเลธรรมชาติ ต้องฆ่าเชื้อก่อนเสมอ
ใช้ UV หรือคลอรีนฆ่าเชื้อน้ำ — UV 40–60 mJ/cm² หรือ คลอรีน 30 ppm
ซื้อ SPF PL เท่านั้น — ยืนยัน PCR ไม่มี YHV ก่อนปล่อย
ไม่ใช้กุ้งป่าหรือกุ้งธรรมชาติเป็น broodstock
กั้นนกและสัตว์พาหะ ด้วยตาข่าย
🚨 การจัดการเมื่อพบโรค
⚠️ ไม่มียารักษา YHD — เป้าหมายคือตัดการแพร่และเก็บกู้มูลค่า
- จับกุ้งทิ้งทันที ถ้า DOC ถึง size จำหน่ายได้
- ปิดน้ำออก — ฆ่าเชื้อก่อนระบายทิ้ง
- ฆ่าเชื้อบ่ออย่างละเอียด — คลอรีน 100 ppm, ตากบ่อ 4 สัปดาห์
- แจ้งฟาร์มข้างเคียงให้เฝ้าระวัง
เนื้อหานี้เพื่อการศึกษาและอ้างอิงเบื้องต้น ควรปรึกษาสัตวแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญก่อนตัดสินใจรักษา · ONE AQUACULTURE PRODUCT