🔑 สรุปสำคัญ
- สาเหตุ: IHHNV (Infectious Hypodermal and Hematopoietic Necrosis Virus) — Parvovirus ssDNA
- อาการเด่น: กุ้งแคระ RDS, หนวดคดงอ, ผิวขรุขระ, CV > 30%
- ไม่ตายเร็ว แต่ผลผลิตรุ่นนั้นตกหนัก — น้ำหนักรวมต่ำ FCR สูง
- ไม่มียารักษา — ต้องใช้ SPF/SPR PL และตรวจ PCR ก่อนปล่อย
🔬 สาเหตุและกลไก
IHHNV เป็น Parvovirus ชนิด ssDNA ขนาดเล็กมาก ติดเชื้อในเซลล์ hypodermal และ hematopoietic ทำให้เซลล์ผิวหนังและระบบสร้างเลือดทำงานผิดปกติ กุ้งเจริญเติบโตไม่สม่ำเสมอ เรียกว่า Runt Deformity Syndrome (RDS)
| เชื้อก่อโรค | IHHNV (Infectious Hypodermal and Hematopoietic Necrosis Virus) |
| ประเภท | Parvovirus, ssDNA, ขนาด ~20 nm |
| อวัยวะเป้าหมาย | เซลล์ผิวหนัง, เหงือก, อวัยวะสร้างเลือด |
| ช่องทางติดต่อ | แนวตั้ง (จาก broodstock), แนวนอน (กินซาก) |
| ความรุนแรง | เรื้อรัง — ผลผลิตตก ไม่ตายเร็ว |
🩺 อาการที่พบ (RDS)
- กุ้งแคระ — บางตัวโตช้ากว่าเพื่อนในบ่อเดียวกันมาก
- หนวด (antenna) คดงอ บิดหรือสั้นกว่าปกติ
- ผิว (cuticle) ขรุขระ มีรอยย่นหรือบิดเบี้ยว
- CV สูงมาก > 30% — กุ้งขนาดใหญ่สุดและเล็กสุดในบ่อต่างกันมาก
- น้ำหนักรวมที่จับได้ต่ำกว่าเป้า แม้อัตรารอดปกติ
⚠️ จุดแยกจาก EHP: IHHNV มีหนวดคดงอและผิวขรุขระชัดเจน ซึ่ง EHP ไม่มี ทั้งคู่โตช้าและ CV สูง ควรตรวจ PCR ยืนยัน
🛡️ การป้องกัน
ซื้อ SPF PL เท่านั้น — SPF (Specific Pathogen Free) หมายความว่าผ่านการตรวจ PCR ปลอด IHHNV
ตรวจ PCR PL ก่อนปล่อย — แม้โรงฟักระบุ SPF ควรสุ่มตรวจยืนยัน
ไม่นำ broodstock จากแหล่งที่ไม่ผ่าน PCR
ไม่ใช้กุ้งตายเป็นอาหาร — ป้องกันการแพร่แนวนอน
✅ ถ้าพบ IHHNV ในบ่อ — ใช้ใบพัด เพิ่ม DO ให้เต็มที่ ลดความหนาแน่น และ คัดขนาดกุ้งออก ให้เหลือกุ้งขนาดใกล้เคียงกันในบ่อ เพื่อลดการแข่งขันอาหาร
📋 การจัดการเมื่อสงสัยว่ามี IHHNV
- ส่งตัวอย่างกุ้งแคระตรวจ PCR เพื่อยืนยัน
- คัดกุ้งแคระออก ป้องกันกินซากแพร่เชื้อ
- วางแผนจับเร็วขึ้น — กุ้งที่ติด IHHNV จะโตช้าตลอดรุ่น ไม่คุ้มรอต่อ
- รุ่นถัดไป เปลี่ยน PL ใหม่ ที่ผ่าน SPF certification
เนื้อหานี้เพื่อการศึกษาและอ้างอิงเบื้องต้น ควรปรึกษาสัตวแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญก่อนตัดสินใจรักษา · ONE AQUACULTURE PRODUCT